اساسا گردشگری یک مقوله مفرحی است که با روح انسانها عجین است چرا که بشر برای آسایش خود احتیاج به سفر دارد و برای کودکان این موضوع از اهمیت بسزایی برخوردار است اما متاسفانه در ایران به حوزه گردشگری کودک توجه نشده و به ویژه هتلها و مراکز گردشگری برای این قشر برنامهای ندارند
گروه اجتماعی پایگاه خبری فرایش، مسافرت یکی از عوامل سازنده شخصیت انسان است و در قرآن کریم به آن اشاره شده و مورد توجه قرار گرفته است. چراکه سفر باعث میشود بسیاری از استعدادها شکوفا شده و بسیاری از خصایص اخلاقی نمایان میشود. از قدیم گفتند که اگر میخواهی فردی را بشناسی باید با او به سفر بروی یا به قول شاعر، بسیار سفر باید تا پخته شود خامی، به عبارت دیگر گردشگری و سفر میتواند یک بستر مناسب برای تکمیل فرایند تربیتی فرزندان ایجاد کند.
گردشگری کودک اگر چه در ایران مفهومی جدید است اما با توجه به اهمیت جایگاه کودکان در خانواده ها میتواند موتور محرکه سایر حوزه های گردشگری باشد مدیرعامل گروه هتل های ایرانگردی و جهانگردی در یادداشتی در این باره نوشته است سفرهای خانوادگی معمولا با تعطیلی مدارس همراه است؛ سفرهایی که گاه کودکان در شکل گیری آن نقش مهمی دارند. به طور معمول میزان رضایت یک کودک از یک سفر گروهی می تواند سرنوشت سفر را برای مابقی اعضا گروه خوب یا بد تعریف کند. این موضوع در شرایط فرزندسالاری امروز، برای همه مشهود است.
سفر نوعی مکاشفه است برای همه افراد حتی اگر به مقصدی چندین بار سفر کنیم. در سفر تغییر اتفاق میافتد و تغییر میتواند فرصتهای خوبی را برای کشف تجربیات جدید و یا شکلگیری احساسات جدید در اختیار گردشگر قرار دهد.
برای کودکان، این مکاشفه سطحیتر اما تاثیر گذارتر است چرا که بسیاری از موارد برای بار نخست تجربه میشود و تجربه هر اتفاقی برای بار نخست میتواند سرنوشت گرایش و تمایل به آن رخداد را گاه تا آخر عمر برای کودک رقم بزند.
کودکان در جمع خانواده مشتریهای خاص هتلهای امروزند؛ مجموعهای از گردشگران که البته بهاتفاق پدران و مادران خود وارد هتل میشوند اما نیازها و خواستههای متفاوت آنها در سایه نیازها و خواستههای بزرگترها رنگ میبازد و بهناچار تسلیم خدماتی میشوند که دستاندرکاران هتلها برای بزرگترها تعریف کردهاند.
کودکان با توجه به روحیه خاص خود مبنی بر کنجکاوی، شگفتی در درک تجربههای جدید و البته بیقراری و دلزدگی زودهنگام از هر چیز که به بزرگتر تعلق دارد و برای نیازهای آنها تدارک دیده شده است، نیازمند خدمات ویژهای هستند. وجود امکانات متناسب برای کودکان در مجموعه یک هتل میتواند فرصت بهتری را برای بزرگترها فراهم کند تا بهراحتی به فعالیتهای مرتبط با سفر خود بپردازند.
به عبارت دیگر برنامه ریزی برای گردشگری کودک میتواند تاثیر بسزایی در رونق گردشگری به ویژه گردشگری خانواده داشته باشد با توجه به اهمیت این موضوع، گفتگویی با رقیه حاتمی پور مدیرعامل هلدینگ گردشگری فلامینگو و فعال صنعت گردشگری داشته باشیم که در ادامه میخوانید:
در مورد گردشگری کودک توضیح دهید و اساساً این نوع گردشگری چه اهمیتی دارد؟
در جوامع پیشرفته اصولاً هر برنامهریزی کلانی از کودکی شکل میگیرد یعنی روی کودکان در مقاطع مختلف تحصیلی در تعلیم و تربیت و موارد دیگر برنامهریزی میکنند اساساً گردشگری یک مقوله مفرحی است که باروح انسانها عجین است چراکه بشر برای آسایش خود احتیاج به سفر دارد و برای کودکان این موضوع از اهمیت بسزایی برخوردار است چراکه کودک ذاتاً علاقهمند به بازی در طبیعت، تفریح و جستوخیز است. برای کودکان باید گردشگری خاصی برنامهریزی شود با حضور معلمان، والدین، هم سن و سالهای کودکان و همچنین مکانهایی که مناسب حال آنها باشد و به فراخور سن کودک مثل مراکز تفریحی، بازدید از مکانهای طبیعی و آشنایی آنها با زیباییهای طبیعت چون مراکز تاریخی و فرهنگی برای آنها زود است آنها باید مراکزی را انتخاب کنند که باروحیهشان سازگار و دارای نشاط، لذت و فرح بخشی خاص باشد.
این نوع جریان نوظهور گردشگری چگونه به وجود آمد و هدف از این نوع گردشگری چیست؟
ببینید روشهای سنتی نه در اجرا، نه در انتخاب مقصد و نه در برنامهریزی پکیج تور دیگر به درد نمیخورد و علت آن این است که خواستهها عوضشده و نگرشهای خود گردشگر هم به گردشگری، تفریح و سرگرمی تغییر کرده است. بنابراین این جریان نوظهور از قالب نگاه و خواسته مشتری و مسافر برآمده است. دیگر برای گردشگر صرف اینکه در اتوبوس بنشیند و از یکجایی بازدید کند جذاب نیست بلکه باید به ذائقه و خواست مخاطب توجه کرد در حوزه گردشگری یکی از گروههای مخاطب کودکان هستند که با توجه به فرزندسالاری حاکم بر خانواده اتفاقا نقطه اثر بوده و برای اینکه بتوانیم خانواده را پای کار بیاوریم اتفاقا به این قشر و نیازهایش در سفر باید بیش از پیش توجه کرد.
نقش آموزشوپرورش که مهمترین نهاد تربیتی است درزمینه تورهای گردشگری کودک چیست و آیا نهاد دیگری هم در این طرح همکاری دارد؟
ببینید گردشگری به هراسمی باید توسط متخصصین گردشگری اجرا شود و سازمان میراث فرهنگی متولی گردشگری کشور است. بنابراین کلاً گردشگری کودک مقوله خاصی ندارد ولی در همکاری با متولیان گردشگری نهادهای زیادی میتوانند ذیمدخل باشند مثل آموزشوپرورش که حتماً میتواند نقش مؤثری داشته باشد یا نهادهای خصوصی، مهدکودک، کلوپهای کودک، کانون پرورش فکری و بسیاری از جاها که با گردشگری در ارتباط هستند و همگی میتوانند ذیمدخل باشند و به این نوع گردشگری کمک کنند که بسیار خوب است ولی این تورها توسط برخی مدارس بهصورت غیراصولی اجرا میشود و اگر نگاه کنید حوادثی هم در همین راستا رخ میدهد که باید در این زمینه بسیار کارکرد.
اینکه عدهای این نوع گردشگری را آیندهای جذاب برای اقتصاد کشور میدانند، نظر شما در این خصوص چیست؟
اصولاً برای کودک چیزی را برنامهریزی میکنید از قبیل: غذا، سرگرمی و پکیجی که پر از نشاط باشد و این از سوی خانواده از استقبال خوبی برخوردار میشود که برای کودک آنها برنامهریزیشده و پکیجی آمادهشده که میتوانند اعتماد کنند و کودک خود را دست متخصصین حرفهای گردشگری و راهنمایانی که بتوانند کودکان را تحت برنامه خاصی قرار دهند و از سوی دیگر این کار میتواند سودآور باشد و به اقتصاد کمک نماید.
این نوع گردشگری که کودک دور از خانواده است و بهتنهایی سفر میکند چه تأثیری بر روحیه او میگذارد و آیا این موضوع میتواند زمینهای باشد تا کودک بتواند بهصورت مستقل به کارهای شخصی خود بپردازد و موجب ارتقای مهارتهایی در او ازجمله مهارتهای اجتماعی، عاطفی و... در کودک شود؟
ما از اینکه کودکمان بااقتدار بزرگ شود، مستقل باشد استقبال میکنیم و حالا باید دید که آیا او میتواند خود را اداره کند یعنی در مقاطع مختلف تحصیلی این قضیه متفاوت است از سنین ۶یا۷ سالگی باید شروع کنیم چراکه قبل از آن کودک در منزل است و جدا شدن از والدین برای او چندان جالب نیست اگر یک مهدکودک حرفهای باشد و برنامههایی را داخل شهری تنظیم کند و خانوادهها از اینکه کودکشان توانسته بهصورت مستقل یک سفر نیم روزه یا یکروزه را تجربه کند خوشحال میشوند عدهای نمیتوانند مستقل باشند و این نشان میدهد که در تربیت اولیه در منزل به آنها فرصت داده نشده که دارای این اقتدار باشند بنابراین باید کودکان تمرین کنند و این باید از داخل شهرها، پارکها و مراکز تفریحی داخل شهری شروع شود تا بتوانند بهاصطلاح کار را به سرانجام برسانند و به اهداف خود که این برنامههای تفریحی است برسند.
آیا ما در کشور زیرساختهای لازم برای گردشگری کودک داریم و اکنون در ایران تجهیزات هتلهای ویژه بزرگسالان است حتی برنامهای در حوزه گردشگری ویژه کودک طراحی نمیشود خیلی بخواهیم به او توجه کنیم یک شومن دعوت میکنیم که یک شعری بخواند و بچه دست بزنند و با آن سرگرم بشوند، نظر شما در این مورد چیست؟
ببینید در هیچ هتلی در ایران چیزی برای بچهها دیده نشده است. در کشورهایی مثل ترکیه هتلی مورد اقبال و توجه است که سرسره و تفریحات کودک فراهم باشد و سرگرم شوند و پدر و مادر استراحت خودشان را میکنند اما هتلهای ما در ایران ازنظر زیرساختی چنین چیزی ندارد و برنامهریزی در این خصوص صورت نگرفته است و متأسفانه چیزی به نام مرکز تفریح کودکان وجود ندارد. در بازدید از هتلهای مراکش، تونس و شمال آفریقا که داشتم حتماً بخشی از هتلها مربوط به کودکان است حتی برای غذا خوردن آنها میز و صندلی مخصوص وجود دارد برای آنها از رنگهای شاد و از جلوههای فرحبخش و شادیآور استفاده میکنند و برای اتوبوسهای مدرسه از نقاشیها و کاریکاتورها بارنگهای شاد استفادهشده است. سازمان میراث فرهنگی درصدد این موضوع برنیامده که بتواند یک استاندارد و چارچوبی را برای هر توری تعریف نماید اگر مطالعه و تحقیق کنیم هیچوقت تورها و برنامههای گردشگری متوقف نمیشود و یا اینکه با شکست مواجه نمیشوند.
در این قبیل تورها تنوع در پکیجهای گردشگری چگونه است؟
تنوع در پکیجهای گردشگری برای سنین مختلف و برای اقشار مختلف بسیار جالب و پرطرفدار است. در دنیا این تورها برای سنین ، رشتهها و علائق مختلف دستهبندی میشود از قبیل: تور عکاسی، ارکست سمفونیک، غواصی و... که برای خود طرفداران خاصی دارند که ما اصلا در کشور اینها را نداریم و به آنها توجه نشده است. در کشورهای دیگر متناسب با هر سنی تورهای خاص آن گروه سنی برنامهریزی میشود و ما باید اینها را مطالعه کنیم و مسیرهای متناسب را احصا و زیرساختها را فراهم کرده و برای رونق این حوزه از گردشگری سرمایهگذاری کنیم و زیرساختهای لازم را ایجاد کردهمهریزی کنیم وگرنه بههیچعنوان هیچیک از این تورها از صفحات گزارشها و اینگونه صحبتهای ما و مسئولین فراتر نخواهد رفت.
