گاهی پیش می آید که بچه ها در سنین مختلف در حضور دیگران کار اشتباهی مرتکب می شوند یا شیطنت می کنند. یکی از مسائل اساسی این است که در حضور دیگران نباید بچه ها را تنبیه یا آنها را وادار به عذرخواهی کرد.
اولین اصلی که والدین کودک موظّفاند در راه تعلیم و تربیت صحیح با زبان ساده و قابل فهم، به او بیاموزند، ایمان به خدا است. باید به بچه آموزش داد، آنکس که ما را آفریده، آنکه به ما رزق و روزی میدهد، آنکه پرنده و حیوان و گل و گیاه را خلق کرده، خداست. او همیشه و در تمام لحظات ناظر اعمال ما است، خوبیهای ما را پادش میدهد و در بدیها ما را مجازات می کند.
اما گاهی پیش می آید که کودکان مرتکب اشتباهات و خطاهایی می شوند که ممکن است والدین را عصبانی کند. در این مواقع و در حضور دیگران بهترین پیشنهاد و روش تربیتی این است که واکنشی والدین نداشته باشند و اگر نیاز به عذرخواهی کردن از دیگران هست، والدین به جای بچه ها این کار را انجام دهند. بعد از آن در خانه و به تنهایی با کودک به گفت وگو بپردازند.
*روش آموزش عذرخواهی به بچه ها
بهتر است نوع صحبت اینطور باشد که ابتدا با لحنی عادی و بدون سرزنش، کاری که کودک کرده است را مرور کنید. اگر هم خودش توضیحی داد اجازه بدهید از خودش دفاع کند و شبیه یک قاضی بی رحم رفتار نکنید.
در مرحله دوم درباره اثری که رفتار کودک بر آن فرد گذاشته صحبت کنید. بهتر استبدون سرزنش و با لحن مناسب با این سوال شروع کنید: «فرض کن یک نفر با تو این کار را کرده است،به نظرت چه حال و احساسی خواهی داشت؟» در اکثر مواقع خود کودک احساس گناه می کند و تمایل به جبران خواهد داشت که میتوانید برای نوع جبران او را راهنمایی کنید.
سوم ،اگر مشاهده می کنید که کودک همچنان رفتار آزارگرانه را ادامه میدهد توضیح میدهید که: «چون آن فرد اذیت می شود، اجازه نخواهی داشت این کار را تکرار کنی و من مانعت میشوم»
اما اگر مرتب دست روی اشتباهات یا اشکالات فرزندتان بگذارید؛ فرزندتان یا خجالتی میشود یا لجبازی و بدرفتار خواهد شد.
اگر کار فرزندتان بد اما بی خطر و بی ضرر است از روش بی اعتنایی استفاده کنید. یعنی آگاهانه به او و کار بدش بی اعتنایی کنید. زمانیکه فرزندتان ببیند کارش باعث جلب توجه شما نمی شود، بعد از مدت کوتاهی از آن کار دست برخواهد داشت.
*بر سر فرزندانتان فریاد نکشید!
آمارها نشان می دهد که 90 درصد والدین این واقعیت را می پذیرند که در طول یک سال بارها و بارها بر سر فرزندان بین 2 تا 13 سال خود فریاد کشیده اند. برای جلوگیری از داد و فریاد کردن بر سر بچه ها این روش را به کار ببرید: در اوج عصبانیت فکر کنید فرزند شما یک نوزاد است؛ حتی اگر واقعا این طور نیست.
اگر از شدت عصبانیت بیش از حد سر او داد و فریاد کردید بعد که به آرامش رسیدید کنارش بنشینید و به او یادآور شوید که حرکتش شما را عصبانی کرده است. اما شما هم نباید آن طور سرش داد و فریاد می کردید و بابت این موضوع متاسف هستید.
*چند قانون صحیح تربیتی
برخی از والدین هستند که تنها موقع کار اشتباه بچه ها آنها را تنبیه یا محدود میکنند. اما زمانی که بچهها کار درستی انجام میدهند هیچ تشویقی در کار نیست . برخی هم هستند که فقط به تعریف و تمجید صرف از بچه ها میپردازند و مدام درباره اشتباهاتشان اغماض میکنند. هردو این روشهای تربیتی اشتباه است و والدین می بایست جانب میانه را داشته باشند.
تحسین و تشویق برای مواقعی که بچه ها کار درستی کرده اند یا به وظایفشان به درستی عمل کرده اند شامل محبت کردن و کادو دادن و یا هر حرف خوشحال کننده و امیدوارکننده است.
*استواری در رعایت نظم و قانون
اگر برنامه یا قانونی برای بچه ها گذاشتهاید نباید مدام آن را تغییر دهید یا برعکس آن عمل کنید. درعین اینکه باید از برخی اشتباهات چشمپوشی کنید. هرقانونی را برای رعایت کردن وضع کردید پای آن بایستید تا بچه ها هم ثبات قدم را یاد بگیرند. اما در این مسیر هم چون یک حاکم سلطهگر نباشید.
خط قرمزها را مشخص کنید: کودکان باید به وضوح بدانند چه کارهایی پذیرفته و کدام یک غیر قابل قبول هستند.
مسئولیتپذیری: کودکان در نهایت روزی بزرگ خواهند شد. پس به آنها اجازه رشد بدهید. به آنها این امکان را بدهید، کارهای کوچک را خودشان به تنهایی انجام بدهند.
در برابر اشتباهات بچه ها بر خود مسلط باشید: بدون شک تصمیم نهایی بر عهده شما والدین است. نافرمانی را نباید با خشم و فریاد پاسخ دهید. اجازه ندهید کودکان به سهولت با اعصابتان بازی کنند. توضیحهای خود را متناسب با سن فرزندتان و به صورت کوتاه و مستقیم بیان کنید.
