سیستم مدیریت پورتال پایگاه خبری فرایش

امر و نهی، کنترل و تذکرات مداوم در رعایت بهداشت فردی فرزندان منجر به ایجاد ترس و اضطراب خواهد شد

اضطراب کودکان در روزهای کرونایی متاثر از رفتار والدین است

دکتر وحید مطهری گفت: اضطراب کودکان در روزهای کرونایی متاثر از رفتار والدین است اگر می‌خواهیم مشکل حل شود باید به بازخوانی رفتار خود بپردازیم.

این روزها با افزایش میزان شیوع بیماری کووید 19 در ایران و جهان، انتشار اخبار مربوط به آن و بحث قرنطینه خانگی موضوعی همگانی و حتی جهانی شده است. این مباحث متاسفانه در حضور کودکان نقل می‌شود و برای دنیای کوچک آن‌ها این خبرها، چیزی شبیه به اخبار آخرالزمانی است و استرس زیادی را برای کودکان به همراه خواهد داشت. آنها ممکن است احساس کنند که دنیا به پایان رسیده و دیگر به حالت عادی باز نخواهد گشت.

کودکان ممکن است در فهم آنچه که در فضای مجازی و رسانه‌ها می‌بینند یا از دیگر افراد می‌شنوند، دچار مشکل شده و در نتیجه در برابر احساساتی مانند نگرانی، استرس و غم آسیب‌پذیر شوند. استرس و ناراحتی در کودکان با نشانه‌هایی گاهی به ظاهر بی‌ربط در آنها ظهور پیدا می‌کند از بی‌اشتهایی و سردرد، دل‌درد تا علائم احساسی و رفتاری مثل گوشه‌گیری، وابستگی بیش از حد، و دلواپسی.

با همه این تفاسیر سوال اصلی این است برای کاهش استرس کودکان در این ایام چه کنیم تا بار ناراحتی آن‌ها در این ایام کم شده و در آینده نیز دچار مشکلات روح و روان نشوند؟

دکتر وحید مطهری‌موید دارای گواهینامه بین‌المللی درمانگری CBT از دانشگاه تهران به این سوال و سایر سوالات اینگونه پاسخ داد

وحید مطهری‌موید در ابتدای سخنان خود بیان کرد: در حال حاضر با توجه به تغییرات زندگی ناشی از شیوع کرونا ویروس، همه ما در شرایط خاصی هستیم و اینکه خانواده در این شرایط چه واکنشی داشته باشند از اهمیت بالایی برخوردار است چراکه رفتار و واکنش فرزندان ارتباط مستقیم با رفتار والدین دارد و در هر خانواده ای متفاوت است.

وی خاطرنشان کرد: بر این اساس ممکن است خانواده‌ای فرزند خود را سریع‌تر به سمت نگرانی و استرس هل دهد و امنیت درونی بچه را به هم بزند و خانواده‌ای هم کمتر این کار را انجام دهد؛ قوت و ضعف این مورد به نوع رفتار در خانواده برمی‌گردد.

این روانشناس و مشاور خانواده در ادامه با اشاره به توانایی مدیریت بحران و ایجاد فرصت از دل حوادث به جمله سردار سلیمانی در این خصوص گریزی زد و گفت: در زمان بحران افرادی موفق‌تر هستند که مدیریت و آرامش بیشتری داشته باشند چون در این صورت می‌توان تهدید را به فرصت تبدیل کرد.

مطهری موید تصریح کرد: باید این مسئله را با خود ارزیابی کنیم که در این مدتی که ویروس کرونا آمده و خانواده‌ها درگیر آن شده‌اند ما در کدام دسته هستیم، حال بچه‌ها چگونه است و در چه درجه‌ای از استرس قرار دارند؟

وی با طرح این پرسش که چه کنیم تا امنیت درونی بچه‌ها به هم نریزد؟ اظهار کرد: وقتی کودک می‌ترسد یعنی این امنیت درونی او به هم خورده و آن را با ترس نشان می‌دهد؛ بنابراین ما به عنوان پدر و مادر اول باید خودمان را ارزیابی کنیم که چه رفتاری در برابر کرونا و خطرات آن داریم.

این کارشناس در ادامه افزود: همه خانواده‌ها نگرانند و بخشی از این نگرانی به جا است، ولی اینکه سبک زندگی جدیدی که با آن مواجه شده‌ایم را چطور پیش ببریم که آسیب‌ها کمتر باشد مسئله حائز اهمیتی است.

مطهری‌موید قدم اول در مدیریت فرزندان را مدیریت خود والدین عنوان کرد و گفت: باید دید ترس ما به عنوان پدر و مادر چیست؟ بنابراین اول ما باید نگرانی‌ها و احساسات خودمان را بشناسیم و بعد از شناخت هیجانات خود باید ببینیم چه رفتارهایی داریم و واکنش ما به عنوان مادر و پدر در برخورد با این سبک زندگی فرزندمان چگونه است؟

وی ادامه داد: این مسئله مهمی است که آیا من اضطراب خودم را به فرزندم منتقل می‌کنم یا نه آن را درون خودم مدیریت می‌کنم؟ خانواده‌هایی که اضطرابشان بیشتر است و آن را به فرزندان خود منتقل کرده‌اند با مشکلات بیشتری مواجه هستند؛ بنابراین گام اول نگاه به رفتار‌ها و واکنش‌های خودمان است تا بتوانیم بر استرس و رفتارهای هیجانی کودک در مقابله با این سبک از زندگی غلبه کنیم.

این مشاور خانواده با تاکید بر اینکه بیرون آوردن رفتارها و هیجانات غیر صحیح خودمان یکی از راه‌حل‌های موثر در مدیریت رفتار فرزندان است، یادآوری کرد: هر چه سن بچه‌ها کمتر باشد پدر و مادر موثرتر هستند چراکه آنها بر اساس رفتار والدین موضع‌گیری می‌کنند. به طور مثال برای یک نوجوان 15 ساله شاید این مساله کمرنگ‌تر باشد چون در حوزه شناختی، تجزیه تحلیل‌هایی دارد که کودکان آن را ندارند لذا این فقدان شناخت وظیفه پدر و مادرها سنگین تر می‌کند.

مطهری‌موید با تاکید بر نقش پررنگ خانواده در استرس یا عدم اضطراب در کودکان، ابراز کرد: برخی خانواده‌ها با رفتار خود فرزندان را به سمت اضطراب هل می‌دهند برخی به سمت آرامش، این مسئله مخصوصا در خانواده‌هایی که فرزند زیر 7 سال دارند، پررنگ‌تر است بر این اساس است که ما در مشاوره‌ها اگر اشکالی در رفتار کودکان ببینیم اول رفتار والدین را بررسی می‌کنیم.

وی اذعان کرد: ترس، وسواس، کنترل بیش از حد دیگران و مواردی از این قیبل در کودکان برآیند رفتار والدین است و نشان می‌دهد استانداردهای پدر و مادر بالا بوده و انتظارات آنها متناسب با سن بچه‌ها نیست.

این روانشناس ادامه داد: شاید خواست درونی یک مادر این باشد که اگر به همراه فرزند خود درمهمانی حضور پیدا میکند کودک او تحت امرخود باشد اما درواقع این یک انتظار نا معقول است.

مطهری‌موید با بیان اینکه خیلی از رفتارهای کودکان نتیجه سن آنهاست نه شرایط، اضافه کرد: توجه به این نکته ضروری است که ما در طول روز و زمان ارتباطی که با فرزندان خود داریم چقدر روی محتوای پیام، تن صدا و رفتارمان کار کرده ایم که توقع داریم آنها این دوران را با موفقیت و بدون تنش سپری کنند؟

وی تاکید کرد: نمی توان انتظار داشت وقتی من کار خاصی نکرده و توانایی خاصی کسب نکرده ام صرف اینکه دوست دارم فرزندم آرامش داشته باشد این اتفاق بیفتد! باید برنامه‌ داشته باشیم، نوع استفاده از الفاظ و رفتار ما در مواجه با رفتاری که فرزندمان در طول روز دارد مهم است.

این روانشناس در ادامه سخنان خود با ذکر مثالی در این رابطه متذکر شد: یکی از نیازهای بچه‌ها بازی کردن است، تصور کنید این بازی در کودکان در چارچوب قرار گرفته و مدام خط‌کشی شود که در این محدوده بازی کن، این طور رفتار کن، دست‌هایت را بشوی! و مواردی از این قبیل، این کنترل مداوم و امر و نهی لذت بازی را از کودکان ما می‌گیرد و به اذعان خیلی از روانشناسان این اصلا دیگر اسمش بازی نیست! لذا اگر نمی‌توانی استرس خود را کنترل کنی او را پارک نبر.

مطهری‌موید در ادامه ضمن تاکید به این موضوع که بازی کردن بدون چارچوب برای کودک یک امر طبیعی است، تشریح کرد: هنگامی که والدین به این باور رسیدند که دیگر نباید ناراحت وعصبانی شوند و به خود بگویند این رفتارها طبیعی است به سوال‌های ذهن خود پاسخ می‌دهند و می‌توانند برای رویارویی با مشکلات احتمالی آماده شوند.

وی بیان کرد: این نکته مهمی است که خطر را آن اندازه‌ای که هست، ببینی، مادرهایی که تذکرات مداوم دارند منجر به ایجاد استرس در کودکان می‌شوند.

این مشاور خانواده اعلام کرد: یکی از مسائلی که بچه‌ها را تهدید می‌کند این است که دائما در معرض اخبار ناگوار هستند نیازی نیست تلویزیون دائم روشن باشد و این را مدام برای هم تعریف کنیم. بچه‌ها حواسشان هست و پچ پچ‌های ما را می‌شنوند و روی روحیه و رفتار آنان اثر گذار است بنابراین بهتر است این مورد را هم رعایت کنیم تا مشکلات بیشتری ایجاد نشود.

مطهری در بخش پایانی سخنان خود با ابراز خرسندی از تعطیلی مدارس، عنوان کرد: حضور بچه‌ها در مدارس می‌توانست به آنها از نظر روحی هم آسیب بزند چراکه معلمان و ناظمان مدارس در بسیاری از مواقع با واکنش‌های غیرمعقول مانند بازی کردن درچارچوب و تذکرهای پی‌در پی به نگرانی واضطراب دانش‌آموزان دامن می‌زنند.

وی در خاتمه ابراز کرد: باید ترس و نگرانی‌ها را کنار گذاشت و با قاعده و برنامه در کنار این ویروس زندگی کرد.