توجه به مد و اهمیت دادن به لباس و آرایش از ویژگیهای رفتاری مهم این دوره (نوجوانی) به شمار میآید. در این سن، نوجوان به ظاهر خود توجه بیش از حد نشان میدهد اما چه عاملی در مدگرایی نوجوانان موثر است و در این مساله چگونه باید با نوجوانان برخورد کرد؟
اگر نوجوان به سر و وضعش بیش از اندازه توجه نشان میدهد و به پوشیدن لباسهای عجیب و غریب علاقه زیادی دارد، باید گفت دلایل گوناگونی میتواند عامل چنین رفتاری باشد. گاهی اینگونه رفتارها از حالت «خودشیفتگی» نوجوان نشات میگیرد که در این سن بشدت ظاهر میشود.
وابستگی به گروه همسالان نیز از جمله عواملی است که باعث پیروی نوجوان از مد و توجه او به ظاهرش میشود، زیرا وسیلهای است برای هماهنگی با همسالان و مورد قبول آنان قرار گرفتن. متأسفانه پیروی از مد و پوشیدن لباسهای ناهمگون، میتواند نوعی واکنش ستیزهجویانه نوجوانان نسبت به مسائل و موضوعاتی باشد که در جامعه میگذرد و آنها با این مسائل مخالفند و به این ترتیب، ناخشنودی خود را نشان میدهند.
پیروی از مد گاهی هم وسیلهای برای اعلام جنگ به بزرگترها و احتمالا دهنکجی به اجتماع است، نوجوان میخواهد ناسازگاری خود را با محیط به نوعی ابراز کند، چون راهی نمییابد، ناچار به پیروی از مد که یکی از این وسیلههاست، روی میآورد. برخی نوجوانان نیز به دلیل مورد توجه قرار گرفتن به طرف مد میروند.
اهمیت دادن به مدل لباس و پوشاک ویژگی مهم دوره نوجوانی است. یکی از دلایل این اهمیت، آن است که از این طریق نوجوانان تجربه میکنند چه کسی هستند و میخواهند که دیده شوند. البته پوشاک و مدل لباس برای هر فردی نوعی علامت هویتی تلقی میشود.
با وجود این، از آنجا که نوجوانان در دوره رشد و تحول هستند، در درجه نخست، طرز لباس پوشیدن آنها نشاندهنده تصور آنان از خودشان است، برای همین، نوع پوشاک و لباس اهمیت بیشتری برای آنها پیدا میکند. علاوه بر این، نوجوانان میآموزند طرز لباس پوشیدن نقش مهمی در روابط اجتماعی و اینکه از سوی دیگران چگونه مورد ارزیابی قرار میگیرند، ایفا میکند.
از این رو، طرز و مدل لباس هم برای همسالان و هم بزرگسالان نشانه مهمی میشود. شواهد نشان میدهد لباسهای مُد در دبیرستان، نشان از پایگاه و شأن بالای اجتماعی میدهد و برعکس لباسهایی که کمتر مُد هستند، دارای پایگاه و شأن پایین اجتماعی است.
دخترها بیشتر تحت تاثیر مدگرایی هستند
معمولا دخترها به لحاظ احساسی بودن واکنشهای شان نسبت به محیط، عاطفی تر است و بیشتر تحت تاثیر مد و مدگرایی قرار میگیرند؛ بنابراین تقلید و گرایش به الگوهای برتر با طبیعت بیولوژیکی زنان تناسب بیشتری دارد. همچنین دخترها بیشتر به روابط و ظاهر اشخاص توجه میکنند و حس زیبا دوستی در آنها بیشتر است. به همین علت است که گرایش به مد و تقلید از طرز لباس پوشیدن تا نحوه آرایش و نوع صحبت کردن در دخترها بیشتر و زودتر خودش را نشان میدهد.
توصیههایی در مورد مسأله مد
لباس، آراستگی ظاهر و همرنگ شدن با همسالان از جمله عواملی است که مانع به وجود آمدن احساس عدم تناسب با جامعه در نوجوان میشود. برای برخورد با مسأله مدپرستی در نوجوانان نکاتی ذکر میشود، که عبارتند از:
1- برای در پیش گرفتن رفتار منطقی و درست در این مورد، پیش از هر چیز باید تلاش کنید درباره مد یا نوآوری لباس نوجوانان اطلاعاتی به دست آورید. منظور این نیست که باید حتماً از مد پیروی کنید، بلکه هدف این است که با به دست آوردن این آگاهی، به یاد روزگار جوانی و میزان توقع خود از والدینتان بیفتید و در رفتار خود با فرزندتان صبر بیشتری به خرج دهید.
2- اصرار نداشته باشید هر چه را شما میپسندید، او هم بپسندد. او را در انتخاب لباس آزاد بگذارید و راهنماییاش کنید. گاهی ممکن است در انتخاب اشتباه کند و در اشتباه خود اصرار هم داشته باشد؛ ولی تجربهای که از آن اشتباه به دست میآورد، تأثیرش بیشتر از نصیحتهای شما در این زمینه است.
3- با در نظر گرفتن بودجه خانواده رفته رفته مقدار پولی را که برای لباسش در نظر گرفتهاید، در اختیارش بگذارید. به او اجازه دهید برای انتخاب لباس، نظر خود را بدهد، هر چند ممکن است در انتخابهای اولیهاش دچار اشتباه شود، اما به تدریج میآموزد که باید با در نظر گرفتن همه جوانب اجتماعی، خانوادگی و مانند آنها برای خود لباس تهیه کند.
4- اگر سلیقه او مورد پسند شما نیست او را مسخره نکنید یا مستقیم او را به باد انتقاد نگیرید. اینگونه رفتارها و روشهای تند و مستقیم باعث میشود که حالت تدافعی به خود بگیرد.
5- در دوران دبیرستان دختران علاقه زیادی به آرایش دارند. در این سن به علت اختلالاتی که در ترشح غدد داخلی ایجاد میشود، اغلب دچار کک و مک یا آکنه میشوند و سعی دارند این عیب را با آرایش صورت بپوشانند. پیش از هر چیز تلاش کنید مشکل پوستی فرزندتان را از بین ببرید. در این مورد خیلی صمیمانه و غیرمستقیم او را راهنمایی کنید. روش درست را به او بیاموزید و به او بفهمانید که سادگی یک دختر نوجوان را زیباتر نشان میدهد.
