در این مطلب میخواهیم غذاهای سنتی همدان را بشناسیم و ببینیم در این میان خوشمزهترین غذاهای آن کدام هستند؛ جالب است بدانید که طیف وسیعی از غذاهای سنتی این استان را آشها و خوراکها تشکیل میدهند.
در این مطلب میخواهیم غذاهای سنتی همدان را بشناسیم و ببینیم در این میان خوشمزهترین غذاهای آن کدام هستند؛ جالب است بدانید که طیف وسیعی از غذاهای سنتی این استان را آشها و خوراکها تشکیل میدهند.
* 1- آش خشکبار
خشکبار یکی از سالمترین و مغذیترین تنقلاتی هستند که در میانوعده میتوان نوش جان کرد، حال میبینیم که مردم همدان از این مواد مغذی در پخت نوعی آش استفاده میکنند که آن را به غذایی پُرانرژی و مفید تبدیل میکند. مواد لازم برای تهیه این آش گوشت با استخوان، سبزی آش، آلبالوی خشک، برگه زردآلو، برگه هلو، آلو ترش خشک، رشته آشی، شیره انگور، نخود، لوبیا، عدس، پیاز و نعناع است.
* 2- کباب سرداشی
سرداشی یکی از غذاهای سنتی استان همدان است که شباهت زیادی به کباب تابهای دارد؛ تفاوت اصلی کباب سرداشی با کباب تابهای، استفاده از سیبزمینی در مواد اولیه این غذا و نحوه پخت آن داخل فر یا ماهیتابه است. ریشه نامگذاری این غذا به گذشته و دورانی بازمیگردد که افراد مایه کباب را در خانه حاضر میکردند و سپس آن را به نانواییهای سنگکی میبردند تا برایشان داخل تنور یا همان «سرِ داش» بپزند. البته امروزه دیگر برای تهیه کباب سرداشی نیاز به تحمل این دشواریها نیست و بهسادگی این غذا را در فر میپزند.
* 3- آبگوشت قورمه همدان
آبگوشت قورمه از غذاهای سنتی و محبوب همدان بهشمار میرود. همانطور که از نام این غذا میتوان حدس زد، مواد اصلی آن همانهایی هستند که در پخت خورش قورمهسبزی بهکار میرود؛ با این تفاوت که غذای مذکور آبدارتر از حالت خورش است و در مواد اولیهاش سیبزمینی و تخممرغ نیز وجود دارد.
* 4- آش اُماج
یکی دیگر از غذاهای سنتی همدان که از خانواده آشهای محلی این استان بهشمار میآید، آش اُماج نام دارد. اُماج درواقع یک نوع خمیر در شکلهای نامنظم است که بعد از اینکه بر اثر حرارت خشک شد، میتوان آن را بهجای رشته آشی استفاده کرد. از دیگر موادی که در آش اُماج همدان بهکار میرود، میتوان به سبزی آش (تره و پیازچه)، پیاز، سیر، عدس، لوبیا چشمبلبلی، تخممرغ، نمک، فلفل و زردچوبه اشاره کرد.
* 5- آبگوشت فلفل
یکی از غذاهای لذیذی که در شبها و روزهای سرد همدان بسیار میچسبد، آبگوشت فلفل است. مواد اولیه این آبگوشت را گوشت گوسفندی با استخوان، نخود، فلفل سبز همدان، گوجهفرنگی، پیاز، سیر، سیبزمینی، زیره سبز، آبلیمو و زنجبیل تشکیل میدهند.
* 6- آبگوشت کلمقُمری
برای تهیه این غذای سنتی همدان باید از گوشت گوسفندی، نخود و لوبیا سفید، سیبزمینی، پیاز، کلمقُمری، ریحان خُردشده، نمک، زردچوبه، فلفل، نعناع خشک و روغن زیتون استفاده کرد. همانطور که از نام این غذا معلوم است، اصلیترین ماده بهکاررفته در آن کلم قُمری بوده که معمولاً در رنگهای سفید، آبی و بنفش دیده میشود و خواص متعددی دارد.
* 7- آش کاچی
آش کاچی یکی از غذاهای سنتی همدان بهشمار میرود که با استفاده از بلغور، آب، سیر، کشک، نمک، فلفل و روغن پخته میشود. معمولاً این غذا را با کشک و سیر کوبیده خام سرو میکنند و همچنین اگر کسی مایل باشد، میتواند در هنگام صرف غذا روی آن روغن حیوانی بریزد.
* 8- آش هویج و جو
آش هویج و جو از آن غذاهای سنتی همدان است که سر سفره افطار طرفداران زیادی دارد. برای پخت این غذا از نخود، بلغور، هویج، پیازداغ، گوشت چرخکرده، فلفل، نمک و زردچوبه استفاده میکنند. در تهیه این غذا از کشک هم استفاده میشود که معمولاً در حین پخت و پیش از سرو غذا، به تمامی مواد اضافه میشود.
* 9- خورش غوره بادمجان
با فرا رسیدن فصل تابستان و آمدن غورههای تازه، یکی از غذاهای دلچسبی که در استان همدان بهوفور پخت میشود، خورش بادمجان است. در این غذا موادی نظیر بادمجان، گوشت مغز ران یا سردست گوسفندی، غوره، پیاز، نمک، فلفل قرمز، گوجهفرنگی، رب، زردچوبه و روغن بهکار میرود و بهخاطر استفاده از غوره در محتویات، خورش طعم ترشی به خود میگیرد؛ همچنین خوب است بدانید خورش بادمجان را با گوشت مرغ هم میتوان تهیه کرد.
* 10- آش بادمجان ملایر
این آش که بهویژه بهعنوان پیشغذا سر سفره افطار نوش جان میشود را با گوشت گوسفندی، بادمجان، بلغور گندم، عدس، پیازداغ، نعناداغ، سیرداغ، روغن، نمک، فلفل و زردچوبه تهیه میکنند. البته بسته به سلیقه، بعضی از افراد این آش را با لوبیا و نخود بهجای عدس میپزند؛ همچنین بعضی افراد این آش را با کشک، پیازداغ، سیرداغ و نعناداغ تزیین میکنند و برخی ترجیح میدهند داخل آن کشک نریزند.
* 11- آش شل پتله
آش شل پتله یا آش شله پتله با استفاده از سبزی آش، گوشت با استخوان (قلم)، بلغور، پیاز، عدس، سیبزمینی، نمک، فلفل و دیگر ادویهها پخته میشود؛ همچنین پتله هم از مواد اولیه اصلی این غذا به حساب میآید. خوب است بدانید پتله نوع خاصی گندم فرآوریشده بوده که با صرف وقت و انرژی زیاد تهیه میشود.
مردم محلی معمولاً روی این آش ترشی میریزند و آن را میخورند، به همین خاطر این غذا را بهنام آش شله پتله ترشی هم میشناسند.
* 12- آش گوجهفرنگی
آش گوجهفرنگی در بسیاری از شهرهای کشورمان تهیه میشود و مردم همدان نیز نوع خاصی از این غذا را میپزند که حتماً ارزش یکبار امتحان کردن را دارد. در آش گوجهفرنگی همدانی از سبزی (جعفری، نعنا، تره)، برنج، لپه، گوجهفرنگی، پیاز، رب گوجهفرنگی، نمک، فلفل سیاه، زردچوبه و روغن استفاده میکنند و برای تزیین روی آن نعناعداغ بهکار میبرند.
* 13- آش سماق تویسرکان
شهر تویسرکان در جنوب کوه الوند و شهر همدان قرار گرفته است. یکی از غذاهای سنتی این شهر آش سماق تویسرکان است که با استفاده از حبوبات و چغندر پخته میشود؛ مواد اولیه این غذا از این قرار است: بلغور، عدس ریز، لوبیا قرمز، پیاز، سیر، سماق، چغندر معمولی، گردو خُردشده، روغن مایع، شکر، نمک و زردچوبه.
استفاده از حبوبات و چغندر در این غذا، باعث شدهاند تا آش علاوهبر طعم دلپذیرش، غذایی مغذی هم بهشمار رود.
* 14- آش خیار اسدآباد
اسدآباد شهری است در 45 کیلومتری شهرستان همدان، یکی از غذاهای سنتی این شهر که در فهرست غذاهای سنتی استان همدان و آثار معنوی ناملموس ملی کشور قرار دارد، آش خیار است. برای تهیه این غذا از عدس، لپه، خیار چمبر (خیار آشی)، بلغور و کشک استفاده میکنند و اضافه کردن پیازداغ با روغن حیوانی نیز به آن طعم متفاوتی میدهد.
* 15- اِیران شوربا
این غذای محلی خوشپخت و لذیذ مخصوص شهرستان کبودراهنگ استان همدان است و البته در روستای اکنلوی این استان هم طبخ میشود. بهصورت کلی اِیران شوربا غذایی شبیه به آبگوشت است، اما علاوهبر مواد اولیه آبگوشت، داخل آن دوغ محلی، روغن حیوانی و آرد نیز اضافه میکنند.
* 16- آش برنج
آش برنج غذایی است پرانرژی که با استفاده از ماست، نمک، آب قلم، عدس، برنج و گشنیز پخت میشود. آش از غذاهای محبوب در شهر سردسیر همدان است و از آنجایی که فراهم کردن مواد اولیهاش نسبتاً راحت بوده، این غذا بسیار در استان پُرطرفدار شده است.
* 17- کلهجوش
کلهجوش غذایی لذیذ و سرشار از کلسیم و پروتئین است که در بیشتر نقاط کشورمان مانند اصفهان، تبریز و سیستان و بلوچستان بهعنوان غذای اصلی سرو میشود. این غذا از خوراکهای سنتی همدان نیز به حساب میآید و مواد اولیهای که در پخت آن به کار میرود، از این قرار است: گوشت چرخکرده، گردو، کشک، آرد، پیاز، نعناع خشک، آب، زردچوبه، نمک و فلفل. البته استفاده از گوشت در این غذا بسته به سلیقه شماست و همچنین بد نیست بدانید برخی از افراد در مواد اولیه آن از سیر هم استفاده میکنند.
* 18- کوفته همدانی
همه ما کوفتهتبریزی را میشناسیم و اغلب این غذای دلچسب را امتحان کردهایم. همدانیها معمولاً این غذا را با گوشت گوسفند، برنج، لپه، آلو، پیاز، نخود، تخممرغ، آرد نخودچی و گردو میپزند و در تهیه آن از سبزی استفاده نمیکنند. برای مواد میانی کوفته هم تخممرغ پخته، آلو، گردو و پیاز تفتداده بهکار میبرند.
* فرهنگ غذایی مردم همدان
استان همدان در نواحی شمال غربی کشورمان و در منطقهای کوهستانی قرار دارد، درنتیجه هرساله تابستانهای خنک و زمستانهای سرد و پُربارشی را تجربه میکند؛ همین شرایط جوی باعث شده است تا غذاهای مایع مانند آش و آبگوشت نقش پُررنگی را در فرهنگ غذایی این استان ایفا کنند. از طرفی الگوی خوراک و مواد غذایی تشکیلدهنده استان از محصولات کشاورزی و بومی این خطه تبعیت میکند و به همین دلیل در رژیم غذایی مردم همدان محصولات کشاورزی بهصورت خشکبار و تازه استفاده میشود.
یکی دیگر از ویژگیهای غذاهای همدانی، تنوع بالایشان است. در فهرست بالا تنها گوشهای از طیف وسیع غذاهای رنگینی که بر سر سفره همدانیها گذاشته میشود را به شما معرفی کردیم. درحالی که در این استان غذاهای دیگری نظیر آش بروش، تله کنجی، تاماشی، سرکوله، خچه گوشت و نانهای گرده، ساجی و فطیر هم پخت میشود و همچنین انواع و اقسام شیرینیها مثل برساقی، سوجوق، باسوق، واگردک و پیکه چو و غیره توسط همدانیها تهیه میشوند.
نگاهی داشتیم به تعدادی از غذاهای سنتی استان همدان و برایتان از برترین غذاهای این خطه گفتیم. پیشنهاد میکنیم اگر گذرتان به همدان افتاد، حتماً طعم این غذاها را بچشید و تجربهای خاطرهانگیز برای خود بسازید.
